Polska traci miliony obywateli – nie zawsze tylko w wyniku zmian kulturowych, ale r\u00f3wnie\u017c przez wewn\u0119trzn\u0105 polityk\u0119. Brak dost\u0119pnych mieszka\u0144 to nie problem rynku nieruchomo\u015bci. To kryzys demograficzny, kt\u00f3ry ju\u017c dzi\u015b okre\u015bla, ile nas b\u0119dzie jutro. M\u0105dra polityka mieszkaniowa to nie socjalizm \u2013 to fundament odbudowy struktury demograficznej.<\/p>\n\n\n\n
1,5\u20132 mln <\/strong>szacowany niedob\u00f3r mieszka\u0144 w Polsce<\/p>\n\n\n\n 75%<\/strong>polskich miast ma ujemne saldo migracji<\/p>\n\n\n\n 33 mln <\/strong>prognoza ludno\u015bci Polski do 2050 r.<\/p>\n\n\n\n Kiedy ekonomi\u015bci m\u00f3wi\u0105 o kryzysie demograficznym, si\u0119gaj\u0105 po wska\u017aniki dzietno\u015bci, tabele migracyjne i prognozy GUS. Rzadko jednak zadaj\u0105 fundamentalne pytanie: dlaczego m\u0142ody cz\u0142owiek rezygnuje z za\u0142o\u017cenia rodziny? Odpowied\u017a jest cz\u0119sto bole\u015bnie prosta – bo nie ma gdzie mieszka\u0107, nie ma gdzie za\u0142o\u017cy\u0107 w\u0142asnej rodziny. To wszystko dlatego, \u017ce koszt przyzwoitego lokum poch\u0142ania po\u0142ow\u0119 pensji i zmusza do wyboru mi\u0119dzy rat\u0105 kredytu a my\u015bl\u0105 o dziecku. Nie m\u00f3wimy ju\u017c nawet o zakupie czy wybudowaniu domu za got\u00f3wk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Polska stoi w obliczu podw\u00f3jnego kryzysu. Z jednej strony dramatycznie spada liczba urodze\u0144, z drugiej, kilka milion\u00f3w obywateli na przestrzeni lat wyjecha\u0142o za granic\u0119, cz\u0119sto nie z powodu braku patriotyzmu, lecz braku mo\u017cliwo\u015bci zakorzenienia si\u0119 na w\u0142asnej ziemi. Nie odbudujemy narodu programami prorodzinnymi, je\u015bli nie zapewnimy najpierw rodzinom stabilnego dachu nad g\u0142ow\u0105. Mieszkanie to nie luksus – to fundament, bez kt\u00f3rego wszystkie inne polityki publiczne dzia\u0142aj\u0105 w pr\u00f3\u017cni. M\u0105dra polityka mieszkaniowa to krok w stron\u0119 zwi\u0119kszenia liczby urodze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Lukier na torcie bez m\u0105ki<\/strong><\/p>\n\n\n\n W minionych latach Polska pr\u00f3bowa\u0142a odpowiada\u0107 na kryzys mieszkaniowy kolejnymi programami dop\u0142at do kredyt\u00f3w. Ka\u017cdy z nich dzia\u0142a\u0142 na tej samej zasadzie: dodatkowy popyt przy niezmienionej poda\u017cy windowa\u0142 ceny nieruchomo\u015bci jeszcze wy\u017cej. Kiedy program wygasa\u0142, rynek wraca\u0142 do punktu wyj\u015bcia, a na rynku zostawa\u0142y nieco dro\u017csze mieszkania i rozczarowani wnioskodawcy. Programy popytowe s\u0105 jak cukrowe zastrzyki w chorobie strukturalnej, przynosz\u0105 chwilow\u0105 ulg\u0119, lecz nie lecz\u0105 przyczyn.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem prawdziwy problem le\u017cy po stronie poda\u017cy. W Polsce brakuje od 1,5 do 2 milion\u00f3w mieszka\u0144, zale\u017cnie od metodologii. Ceny w latach 2015\u20132025 wzros\u0142y \u015brednio o ponad 70%, podczas gdy p\u0142ace – jedynie o 45%. W najwi\u0119kszych miastach metr kwadratowy kosztuje r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 p\u00f3\u0142torej do dw\u00f3ch \u015brednich pensji netto. Coraz cz\u0119\u015bciej natomiast na rynek wchodz\u0105 zagraniczne fundusze instytucjonalne, wykupuj\u0105c ca\u0142e bloki od deweloper\u00f3w – konkuruj\u0105c z polskimi rodzinami o ka\u017cdy wolny lokal.<\/p>\n\n\n\n Gdzie mieszkasz, tam \u017cyjesz i p\u0142acisz podatki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dramat demograficzny nie rozgrywa si\u0119 jednakowo w ca\u0142ym kraju. Warszawa, Krak\u00f3w czy Wroc\u0142aw przyci\u0105gaj\u0105 ludno\u015b\u0107 z ca\u0142ej Polski i z zagranicy. To metropolie dzia\u0142aj\u0105 jak odkurzacze demograficzne – wci\u0105gaj\u0105 m\u0142odych z Bia\u0142ej Rawskiej, \u0141owicza itp. os\u0142abiaj\u0105c tamtejsze gminy. Du\u017ce miasta rozwijaj\u0105 si\u0119 dzi\u0119ki demograficznemu paso\u017cytnictwu.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem ma\u0142e i \u015brednie miejscowo\u015bci poza aglomeracjami stoj\u0105 przed widmem depopulacji si\u0119gaj\u0105cej 40% w ci\u0105gu kilku dekad. Ju\u017c dzi\u015b 75% polskich miast ma ujemne saldo migracji. Kiedy odp\u0142ywa m\u0142ode pokolenie, za nim id\u0105 szko\u0142y, lekarze, sklepy i lokalne firmy. Samorz\u0105dy trac\u0105 wp\u0142ywy podatkowe, infrastruktura starzeje si\u0119 bez remont\u00f3w, a ca\u0142e obszary wchodz\u0105 w spiral\u0119 regresu, z kt\u00f3rej trudno si\u0119 wydosta\u0107. Nie jest to fatalizm – to konkretny mechanizm, kt\u00f3ry mo\u017cna przerwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Jednym z narz\u0119dzi, kt\u00f3re maj\u0105 realne szanse ten mechanizm zatrzyma\u0107, s\u0105 Spo\u0142eczne Inicjatywy Mieszkaniowe – program budownictwa czynszowego, kt\u00f3ry w Polsce dzia\u0142a od 2021 roku. SIM-y buduj\u0105 mieszkania na wynajem po cenach znacznie poni\u017cej rynkowych, przeznaczone dla os\u00f3b zbyt zamo\u017cnych na mieszkanie komunalne, lecz zbyt biednych na kredyt hipoteczny. Jest ich dzi\u015b pi\u0119\u0107dziesi\u0105t, zrzeszaj\u0105 setki gmin, a ich inwestycje obejmuj\u0105 gminy ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n SIM-y: pomys\u0142 dobry, system do naprawy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Teoria jest przekonuj\u0105ca. Je\u015bli m\u0142oda para z gminy Je\u017c\u00f3w ko\u0142o \u0141odzi mo\u017ce wynaj\u0105\u0107 nowe mieszkanie za 20-25 z\u0142 za metr kwadratowy – zamiast p\u0142aci\u0107 dwukrotnie wi\u0119cej za wynajem w samej \u0141odzi – to by\u0107 mo\u017ce zostanie kalkuluj\u0105c, \u017ce warto jest zaoszcz\u0119dzi\u0107 1500 z\u0142 i doje\u017cd\u017ca\u0107 40 min d\u0142u\u017cej. Zostanie, zap\u0142aci podatki w rodzinnej gminie, po\u015ble dzieci do lokalnej szko\u0142y, mo\u017ce za\u0142o\u017cy dzia\u0142alno\u015b\u0107. Gmina zyska mieszka\u0144c\u00f3w i dochody, zamiast traci\u0107 kolejne rodziny na rzecz metropolii.<\/p>\n\n\n\n Praktyka jest bardziej skomplikowana. Program SIM zmaga si\u0119 z powa\u017cnymi problemami strukturalnymi: brakiem gwarantowanego finansowania, biurokracj\u0105, rozdrobnieniem sp\u00f3\u0142ek i przepisami, kt\u00f3re nawzajem sobie przecz\u0105. Sp\u00f3\u0142ki powo\u0142ane za zgod\u0105 Ministerstwa Rozwoju i Technologii musz\u0105 teraz konkurowa\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 o \u015brodki z jednego Banku Gospodarstwa Krajowego.<\/p>\n\n\n\n Krajowy Zas\u00f3b Nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 bankiem grunt\u00f3w i oparciem dla SIM-\u00f3w, bywa sp\u0119tany biurokracj\u0105 i nie zawsze dzia\u0142a tak jak powinien.<\/p>\n\n\n\n Kluczowe problemy programu SIM<\/p>\n\n\n\n Co trzeba zmieni\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n Naprawa systemu jest mo\u017cliwa, cho\u0107 wymaga woli politycznej ponad podzia\u0142ami partyjnymi. Po pierwsze, polityka mieszkaniowa musi mie\u0107 jednego w\u0142a\u015bciciela decyzyjnego, jedno ministerstwo odpowiedzialne jednocze\u015bnie za tworzenie prawa, finansowanie i nadz\u00f3r. Dzi\u015b kompetencje s\u0105 rozbite mi\u0119dzy resorty, a \u017caden organ nie ponosi pe\u0142nej odpowiedzialno\u015bci za efekt ko\u0144cowy.<\/p>\n\n\n\n Po drugie, SIM-y potrzebuj\u0105 stabilnego, przewidywalnego strumienia finansowania – nie corocznego konkurowania o \u015brodki na listach rankingowych banku pa\u0144stwowego. Skoro pa\u0144stwo wyrazi\u0142o zgod\u0119 na powo\u0142anie tych sp\u00f3\u0142ek i zobowi\u0105za\u0142o je do realizacji inwestycji, powinno zapewni\u0107 im \u015brodki na ich wykonanie. Alternatyw\u0105 mog\u0142oby by\u0107 wprowadzenie sta\u0142ego funduszu celowego zasilanego cho\u0107by z cz\u0119\u015bci podatku VAT od materia\u0142\u00f3w budowlanych, czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 emisji obligacji gwarantowanych przez Skarb Pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Po trzecie, konieczna jest reforma zasad wykupu mieszka\u0144. Dzi\u015b najemca, kt\u00f3ry przez 25 lat p\u0142aci\u0142 czynsz obejmuj\u0105cy rat\u0119 kredytu, przy ewentualnym wykupie p\u0142aci ponownie – wed\u0142ug ceny rynkowej, bez uwzgl\u0119dnienia ju\u017c sp\u0142aconych koszt\u00f3w. To mechanizm niesprawiedliwy i demotywuj\u0105cy, kt\u00f3ry mo\u017ce zniech\u0119ci\u0107 do programu w\u0142a\u015bnie tych, kt\u00f3rych najbardziej chcemy zatrzyma\u0107: m\u0142odych ludzi z ma\u0142ych miejscowo\u015bci planuj\u0105cych tam doros\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Pustostany, repatrianci i fundusz spekulacyjny<\/strong><\/p>\n\n\n\n Polska potrzebuje jednak nie tylko reformy SIM-\u00f3w, lecz kompleksowego podej\u015bcia do polityki mieszkaniowej. Jednym z nieoczywistych zasob\u00f3w jest ogromna liczba pustostan\u00f3w – szacuje si\u0119, \u017ce do 2045 roku mo\u017ce ich by\u0107 nawet 3,6 miliona. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 to obiekty w ma\u0142ych i \u015brednich miastach, wymagaj\u0105ce remontu, lecz nadaj\u0105ce si\u0119 do zamieszkania po modernizacji. Narodowy Program Rewitalizacji Zasobu Mieszkaniowego, kt\u00f3ry systemowo w\u0142\u0105czy\u0142by te budynki w obieg, m\u00f3g\u0142by stworzy\u0107 tani\u0105 ofert\u0119 mieszkaniow\u0105 tam, gdzie rynek komercyjny nigdy nie dotrze.<\/p>\n\n\n\n Osobnym, dramatycznie zaniedbanym tematem jest przyci\u0105ganie Polak\u00f3w z emigracji. Miliony rodak\u00f3w wyjecha\u0142y nie z powodu braku mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, lecz braku perspektyw. Wielu z nich chcia\u0142oby wr\u00f3ci\u0107, gdyby mia\u0142o gdzie mieszka\u0107. Premia punktowa w naborach SIM dla Polak\u00f3w powracaj\u0105cych po co najmniej trzech latach za granic\u0105 to niski koszt dla systemu, ale sygna\u0142 wysokich ton\u00f3w: Polska czeka na swoich.<\/p>\n\n\n\n Powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c zacz\u0105\u0107 dyskusj\u0119 o ochronie rynku przed zagranicznymi funduszami instytucjonalnymi. W krajach takich jak Dania, Holandia czy Kanada wprowadzono mechanizmy ograniczaj\u0105ce hurtowe wykupy mieszka\u0144 przez podmioty o charakterze spekulacyjnym. Polska powinna i\u015b\u0107 podobn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105. Mieszkanie nie mo\u017ce by\u0107 instrumentem globalnego kapita\u0142u, ale powinno s\u0142u\u017cy\u0107 polskim rodzinom.<\/p>\n\n\n\n Mieszkanie jako akt pa\u0144stwowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n W debacie publicznej polityka mieszkaniowa wci\u0105\u017c bywa traktowana jak bran\u017cowy temat dla specjalist\u00f3w od nieruchomo\u015bci. To b\u0142\u0105d i to b\u0142\u0105d kosztowny. Dost\u0119pno\u015b\u0107 mieszka\u0144 to kwestia strategiczna: wp\u0142ywa na decyzje o rodzicielstwie, na migracj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, na stabilno\u015b\u0107 gmin i na zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do utrzymania zaludnionych, funkcjonuj\u0105cych wsp\u00f3lnot lokalnych w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n\n\n\n Nie istnieje jeden cudowny \u015brodek na kryzys demograficzny. Ale nie istnieje te\u017c \u017caden scenariusz demograficznej odbudowy, kt\u00f3ry pomija mieszkalnictwo. Dobrze zaprojektowana, systemowo finansowana, uczciwa wobec lokator\u00f3w polityka mieszkaniowa mo\u017ce nie rozwi\u0105za\u0107 wszystkich problem\u00f3w, ale bez niej \u017caden inny instrument nie zadzia\u0142a wystarczaj\u0105co dobrze.<\/p>\n\n\n\n Budowanie dost\u0119pnych mieszka\u0144 w ma\u0142ych miastach to nie koszt. To inwestycja w to, \u017ceby\u015bmy za 30 lat wci\u0105\u017c mieli kraj zamieszka\u0142y przez Polak\u00f3w, nie przez statystyk\u0119 pustostan\u00f3w. To inwestycja w zr\u00f3wnowa\u017cy rozw\u00f3j ca\u0142ego kraju, a nie tylko Warszawy. Budownictwo spo\u0142eczne to nie rozdawnictwo czy budownictwo komunalne, to uczciwy program mieszkaniowy na rynkowych warunkach omijaj\u0105cy zarobek komercyjnych zagranicznych bank\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Jak wa\u017cny jest w\u0142asny k\u0105t przy decyzji o za\u0142o\u017ceniu rodziny, wiedz\u0105 tylko Ci, kt\u00f3rzy go nie maj\u0105. Ci\u0119\u017cko jest to zrozumie\u0107 politykowi stanowi\u0105cemu prawo, kt\u00f3ry nie musi dzieli\u0107 domu z rodzicami, albo nie musi wydawa\u0107 po\u0142owy pensji na jego wynajem.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Tomasz Bartosiak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Polska traci miliony obywateli – nie zawsze tylko w wyniku zmian kulturowych, ale r\u00f3wnie\u017c przez wewn\u0119trzn\u0105 polityk\u0119. Brak dost\u0119pnych mieszka\u0144 to nie problem rynku nieruchomo\u015bci. To kryzys demograficzny, kt\u00f3ry ju\u017c…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":548,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547"}],"collection":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=547"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":550,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions\/550"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n