Og\u0142oszenie roku 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego uwa\u017cam za wyj\u0105tkowo trafne. To nie tylko symboliczny uk\u0142on w stron\u0119 barwnego pisarza z czas\u00f3w Drugiej Polski. Wyb\u00f3r tego w\u0142a\u015bnie Patrona na czas, w kt\u00f3rym Polacy zn\u00f3w musz\u0105 mierzy\u0107 si\u0119 z wojn\u0105 za wschodni\u0105 granic\u0105, z agresywn\u0105, \u201epior\u0105c\u0105 m\u00f3zgi\u201d propagand\u0105, z kryzysem to\u017csamo\u015bci i pokus\u0105 wygodnego relatywizmu \u2013 wydaje si\u0119 odpowiada\u0107 naszym obecnym potrzebom. W tym kontek\u015bcie Piasecki wraca nie jako literacka ciekawostka, lecz jako kto\u015b, kto ju\u017c dawno opisa\u0142 mechanizmy, kt\u00f3re dzi\u015b zn\u00f3w widzimy w ruchu.<\/p>\n\n\n\n
Gest prezydenta Nawrockiego, kt\u00f3ry wr\u0119czy\u0142 Krzysztofowi Stanowskiemu Zapiski oficera Armii Czerwonej<\/em>, by\u0142 czytelny: oto ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra w formie satyry ods\u0142ania logik\u0119 sowieckiego imperializmu lepiej ni\u017c niejedna wsp\u00f3\u0142czesna analiza mentalno\u015bci naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w. To nie jest tylko \u201e\u015bmieszna ksi\u0105\u017cka o sowiecie\u201d. To r\u00f3wnie\u017c podr\u0119cznik sposobu my\u015blenia, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c \u2013 niestety \u2013 nap\u0119dza dzia\u0142ania Kremla.<\/p>\n\n\n\n Polak z wyboru, nie z metryki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sergiusz Piasecki nie urodzi\u0142 si\u0119 w polskim domu, nie wychowa\u0142 si\u0119 w polskiej szkole, nie nasi\u0105ka\u0142 od dziecka polsk\u0105 kultur\u0105. Od ma\u0142ego otacza\u0142 go za to \u017cywio\u0142 bia\u0142oruski. By\u0142 synem zruszczonego, zubo\u017ca\u0142ego szlachcica, a j\u0119zyka polskiego nauczy\u0142 si\u0119 dopiero oko\u0142o dwudziestego roku \u017cycia. M\u00f3g\u0142 przecie\u017c p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 rosyjsko\u015bci, m\u00f3g\u0142 te\u017c zosta\u0107 \u201ecz\u0142owiekiem pogranicza\u201d bez wyra\u017anej przynale\u017cno\u015bci, a nawet pe\u0142nokrwistym, sowieckim internacjonalist\u0105. Tymczasem postawi\u0142 na polsko\u015b\u0107 \u2013 i nie by\u0142a to tylko etykieta, lecz wyb\u00f3r cywilizacyjny.<\/p>\n\n\n\n W jego biografii uderza w\u0142a\u015bnie to: polsko\u015b\u0107 nie by\u0142a dla niego czym\u015b oczywistym, lecz czym\u015b zdobytym. Nie jest to historia typu: \u201eurodzi\u0142em si\u0119 Polakiem, wi\u0119c nim jestem\u201d (czy chc\u0119, czy nie), a raczej: \u201ezobaczy\u0142em, czym jest Polska \u2013 i postanowi\u0142em by\u0107 jej wiernym\u201d. W czasach, gdy to\u017csamo\u015b\u0107 bywa traktowana jak ubranie, kt\u00f3re mo\u017cna zmieni\u0107, gdy ju\u017c si\u0119 nam znudzi, zabrudzi, zu\u017cyje, Piasecki przypomina, \u017ce nar\u00f3d to nie dekoracja, lecz zobowi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 przy tym autor Zapisk\u00f3w<\/em> postaci\u0105 pomnikow\u0105, spi\u017cow\u0105, bez skazy \u2013 na swojej \u017cyciowej drodze para\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rzeczami ma\u0142o szlachetnymi. By\u0142 przemytnikiem, bandyt\u0105, cz\u0119sto ucieka\u0142 si\u0119 do przemocy \u2013 nawet je\u015bli by\u0142a to przemoc w stylu Janosika, czy Robin Hooda. A jednak ostatecznie dokona\u0142 w\u0142a\u015bciwego wyboru.<\/p>\n\n\n\n I zap\u0142aci\u0142 za ten sw\u00f3j wyb\u00f3r wysok\u0105 cen\u0119: ryzykiem, wi\u0119zieniem (w kt\u00f3rym nauczy\u0142 si\u0119 polskiego i zaj\u0105\u0142 si\u0119 pisarstwem), tu\u0142aczk\u0105 bez pieni\u0119dzy, wreszcie emigracj\u0105. Raz opu\u015bciwszy Polsk\u0119 po II W\u015a, ju\u017c nigdy do niej nie powr\u00f3ci\u0142. I nie dziwota \u2013 swoj\u0105 jednoznaczn\u0105 antykomunistyczn\u0105 postaw\u0105 wyda\u0142 na siebie wyrok \u201ePolak\u00f3w\u201d (tych przywiezionych zza wschodniej granicy na przys\u0142owiowych sowieckich tankach\u2026). Jego ksi\u0105\u017cki by\u0142y obj\u0119te za czas\u00f3w PRL \u015bcis\u0142\u0105 cenzur\u0105. Ale w\u0142a\u015bnie dlatego jego polsko\u015b\u0107 jest tak wiarygodna. Bo nie by\u0142a wygodna, ani oczywista. By\u0142a za to wymagaj\u0105ca i cz\u0119sto bolesna.<\/p>\n\n\n\n \u201eZapiski oficera Armii Czerwonej\u201d \u2013 instrukcja obs\u0142ugi imperium<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zapiski oficera Armii Czerwonej<\/em> mo\u017cna czyta\u0107 na kilku poziomach. Na tym najp\u0142ytszym \u2013 to zabawna satyra: prosty, zadufany w sobie oficer, kt\u00f3ry zderza si\u0119 z polsk\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, nie jest w stanie jej zrozumie\u0107. Nie mie\u015bci mu si\u0119 ona w g\u0142owie\u2026 \u015amiejemy si\u0119 z jego prymitywizmu, z jego \u015blepej wiary w propagand\u0119, z jego przekonania o w\u0142asnej wy\u017cszo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Ale pod t\u0105 warstw\u0105 humoru kryje si\u0119 co\u015b znacznie powa\u017cniejszego. Piasecki pokazuje mentalno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wychowanego w systemie, kt\u00f3ry gardzi jednostk\u0105. Wolno\u015b\u0107 nie jest tam warto\u015bci\u0105, a czym\u015b wr\u0119cz podejrzanym, niepo\u017c\u0105danym, szkodliwym. Dla krasnoarmiejca Zubowa liczy si\u0119 tylko si\u0142a i kolektywna \u201em\u0105dro\u015b\u0107 etapu\u201d. Misja dziejowa jego imperium nie dopuszcza autorefleksji. Zreszt\u0105 po c\u00f3\u017c im ona\u2026 To, co nale\u017cy my\u015ble\u0107, maj\u0105 w\u0142o\u017cone niemal\u017ce \u201e\u0142opat\u0105 do g\u0142owy\u201d. K\u0142amstwo, podst\u0119p, mniej lub bardziej u\u015bwiadomione, s\u0105 tu traktowane jako normalne narz\u0119dzie polityki.<\/p>\n\n\n\n Michai\u0142 Zubow nie jest tylko postaci\u0105 literack\u0105. To typ ludzki \u2013 uosobienie sposobu my\u015blenia, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 upadek ZSRR, wszelkie reformy, \u201eresety\u201d i wszystkie kolejne ods\u0142ony rosyjskiej polityki. K\u0142aniam nam si\u0119 homo sovieticus<\/em> w czystej postaci. Dlatego w\u0142a\u015bnie Zapiski<\/em> nie zestarza\u0142y si\u0119 ani o dzie\u0144. Czytane dzi\u015b, brzmi\u0105 jak komentarz do wsp\u00f3\u0142czesnych wydarze\u0144. Niestety\u2026<\/p>\n\n\n\n Lekcja to\u017csamo\u015bci: polsko\u015b\u0107 jako wyb\u00f3r i praca<\/strong><\/p>\n\n\n\n Piasecki m\u00f3wi nam co\u015b niewygodnego: polsko\u015b\u0107 nie jest oczywisto\u015bci\u0105, czym\u015b, \u201eco si\u0119 nam po prostu nale\u017cy\u201d \u2013 jak raczy\u0142a si\u0119 kiedy\u015b wyrazi\u0107 pani Szyd\u0142o. On sam musia\u0142 nauczy\u0107 si\u0119 j\u0119zyka, wej\u015b\u0107 w nasz\u0105 kultur\u0119, zrozumie\u0107 trudn\u0105 polsk\u0105 histori\u0119. Wreszcie – przyj\u0105\u0107 na siebie konsekwencje tego wyboru.<\/p>\n\n\n\n Dla wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w, \u017cyj\u0105cych w \u015bwiecie globalnych platform, rozmytych granic i \u0142atwych ucieczek w \u201eto\u017csamo\u015b\u0107 jednostki\u201d, jest to mocne przypomnienie. Nar\u00f3d nie jest zbiorem przypadkowych jednostek, kt\u00f3re akurat mieszkaj\u0105 na tym samym terytorium. Jest wsp\u00f3lnot\u0105 pami\u0119ci, warto\u015bci i zobowi\u0105za\u0144. Mo\u017cna si\u0119 od nich odwr\u00f3ci\u0107, lub je po prostu ignorowa\u0107 \u2013 ale wtedy nie dziwmy si\u0119, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 nas zmienia si\u0119 niekoniecznie w dobr\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n Piasecki pokazuje, \u017ce polsko\u015b\u0107 wymaga wysi\u0142ku: poznania w\u0142asnej historii, zrozumienia s\u0105siad\u00f3w, \u015bwiadomo\u015bci zagro\u017ce\u0144, gotowo\u015bci do obrony. To nie jest okre\u015blony \u201estyl \u017cycia\u201d. To decyzja cywilizacyjna.<\/p>\n\n\n\n Lekcja wolno\u015bci: nie slogan, lecz obowi\u0105zek<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dla Piaseckiego wolno\u015b\u0107 nie by\u0142a abstrakcyjnym has\u0142em. Nie by\u0142a te\u017c \u201eprawem do robienia, co mi si\u0119 podoba\u201d. By\u0142a konkretnym do\u015bwiadczeniem: wolno\u015b\u0107 albo jest broniona, albo jest odbierana. Nie ma trzeciej drogi.<\/p>\n\n\n\n W jego \u017cyciu wida\u0107 to bardzo wyra\u017anie: udzia\u0142 w wojnie polsko-bolszewickiej \u2013 po s\u0142usznej stronie, nast\u0119pnie konspiracja, praca wywiadowcza dla II RP, ryzyko i liczne brawurowe akcje, wi\u0119zienie, emigracja\u2026 To nie s\u0105 losy cz\u0142owieka, kt\u00f3ry traktuje wolno\u015b\u0107 jako wygodny dodatek do \u017cycia. To losy kogo\u015b, kto rozumie, \u017ce wolno\u015b\u0107 kosztuje, i to niema\u0142o.<\/p>\n\n\n\n W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym wolno\u015b\u0107 bywa sprowadzana do konsumpcji i indywidualnych wybor\u00f3w, Piasecki przypomina, \u017ce prawdziwa wolno\u015b\u0107 jest zawsze zwi\u0105zana z odpowiedzialno\u015bci\u0105. Za s\u0142owa, za czyny, za kraj.<\/p>\n\n\n\n Lekcja realizmu: z\u0142o trzeba nazwa\u0107 po imieniu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Piasecki nie mia\u0142 z\u0142udze\u0144 co do natury rosyjsko-sowieckiego imperializmu. Nie wierzy\u0142 w rzeczy takie, jak \u201epartnerstwo strategiczne\u201d, \u201enowe otwarcie\u201d, \u201edialog cywilizacyjny\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142by zmieni\u0107 istot\u0119 imperium. Rozumia\u0142, \u017ce system, kt\u00f3ry oparto na przemocy, k\u0142amstwie i pogardzie dla \u201epolskiego pana\u201d nie stanie si\u0119 nagle normalnym pa\u0144stwem, tylko dlatego, \u017ce zmieni swoj\u0105 flag\u0119, hymn czy nazw\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jest to lekcja szczeg\u00f3lnie aktualna dzi\u015b, gdy cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej wci\u0105\u017c szuka niuans\u00f3w, \u201eodcieni szaro\u015bci\u201d i \u201ezrozumienia rosyjskiej perspektywy\u201d. Piasecki nie by\u0142 rusofobem, antykomunist\u0105 z zasady. By\u0142 realist\u0105, kt\u00f3ry widzia\u0142, jak wygl\u0105da praktyka imperialnej polityki. I opisa\u0142 j\u0105 na tyle autentycznie, \u017ce trudno si\u0119 dzi\u015b zas\u0142ania\u0107 niewiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n Humor jako bro\u0144 przeciw k\u0142amstwu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Warto zauwa\u017cy\u0107 jeszcze jedno: Piasecki nie walczy\u0142 z k\u0142amstwem wy\u0142\u0105cznie patosem. U\u017cywa\u0142 \u015bmiechu. Zapiski oficera Armii Czerwonej<\/em> s\u0105 momentami wr\u0119cz farsowe \u2013 ale to \u015bmiech, kt\u00f3ry rozbraja propagand\u0119. Bo nic tak nie niszczy fa\u0142szywego patosu jak dobrze wymierzona ironia.<\/p>\n\n\n\n W czasach, gdy propaganda zn\u00f3w pr\u00f3buje kszta\u0142towa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, gdy memy i kr\u00f3tkie filmiki bywaj\u0105 skuteczniejsze ni\u017c powa\u017cne analizy, Piasecki okazuje si\u0119 zaskakuj\u0105co nowoczesny. Pokazuje, \u017ce \u015bmiech mo\u017ce by\u0107 aktem oporu \u2013 pod warunkiem, \u017ce stoi za nim prawda, a nie cynizm.<\/p>\n\n\n\n Patron na rok 2026 \u2013 i dalej<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dlaczego wi\u0119c to w\u0142a\u015bnie Sergiusz Piasecki jest dobrym patronem na rok 2026? Bo \u0142\u0105czy on w sobie kilka cech, kt\u00f3rych dzi\u015b dramatycznie potrzebujemy: \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczn\u0105, odwag\u0119 cywilizacyjn\u0105, realizm polityczny, poczucie humoru i g\u0142\u0119bokie rozumienie tego, czym jest polsko\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 Polakiem z wyboru, a nie z urodzenia. Wiedzia\u0142, \u017ce wolno\u015b\u0107 nie jest dana raz na zawsze. Rozumia\u0142, \u017ce imperium nie przestaje nim by\u0107 tylko dlatego, \u017ce zmienia swoje dekoracje. A potrafi\u0142 to wszystko opisa\u0107 tak, \u017ce jego s\u0142owa wci\u0105\u017c brzmi\u0105 \u015bwie\u017co.<\/p>\n\n\n\n Rok Piaseckiego mo\u017ce by\u0107 okazj\u0105, by do jego postaci powr\u00f3ci\u0107, uwa\u017cnie si\u0119 jej przygl\u0105daj\u0105c \u2013 nie tylko jako autorowi \u201e\u015bmiesznej ksi\u0105\u017cki o sowiecie\u201d, ale jako przewodnikowi po \u015bwiecie, w kt\u00f3rym zn\u00f3w trzeba wybra\u0107, po kt\u00f3rej jeste\u015bmy stronie. I w kt\u00f3rym polsko\u015b\u0107 zn\u00f3w okazuje si\u0119 nie tyle zastanym faktem, co \u015bwiadom\u0105 decyzj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jan Wolski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Og\u0142oszenie roku 2026 Rokiem Sergiusza Piaseckiego uwa\u017cam za wyj\u0105tkowo trafne. To nie tylko symboliczny uk\u0142on w stron\u0119 barwnego pisarza z czas\u00f3w Drugiej Polski. Wyb\u00f3r tego w\u0142a\u015bnie Patrona na czas, w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":512,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[3,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":513,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions\/513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/innymzdaniem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}