Dnia 16 lutego otrzyma\u0142em od pana Marka Grabowskiego z Fundacji Mamy i Taty maila, dotycz\u0105cego konsultacji zmian programowych MEN. Dotyczy on zmian w programach nauczania, kt\u00f3re chce wprowadzi\u0107 Ministerstwo Edukacji Narodowej. Pozwol\u0119 sobie zacytowa\u0107 obszerny fragment tego maila, a potem go skomentowa\u0107. Moim zdaniem sprawa jest naprawd\u0119 powa\u017cna i wymaga nie tylko po\u015bwi\u0119cenia jej uwagi, ale tak\u017ce pilnej reakcji.<\/p>\n\n\n\n
W dniach 19-21 lutego Ministerstwo Edukacji Narodowej organizuje prekonsultacje, dotycz\u0105ce za\u0142o\u017ce\u0144 i cel\u00f3w zmian podstawy programowej w zakresie j\u0119zyka polskiego, historii, wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie, matematyki, fizyki, biologii, chemii i geografii. Korzystaj\u0105c ze wsparcia wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nami specjalist\u00f3w, zapisali\u015bmy si\u0119 na spotkanie dotycz\u0105ce j\u0119zyka polskiego, historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie.
Cho\u0107 zgadzamy si\u0119 z tez\u0105, \u017ce programy nale\u017cy w jakiej\u015b mierze przeformu\u0142owa\u0107 ze wzgl\u0119du na obfito\u015b\u0107 materia\u0142u, to uwa\u017camy, \u017ce nale\u017cy robi\u0107 to w spos\u00f3b m\u0105dry. Du\u017co zmian idzie w bardzo z\u0142ym kierunku. Co gorsza, nie wygl\u0105da to niestety na chaotyczne dzia\u0142anie, lecz na planowe pozbawianie dzieci i m\u0142odzie\u017cy mo\u017cliwo\u015bci treningu krytycznego my\u015blenia, analizowania fakt\u00f3w, wyci\u0105gania wniosk\u00f3w, a tak\u017ce prezentowania swoich my\u015bli w spos\u00f3b atrakcyjny i sp\u00f3jny. Wida\u0107 to najbardziej w podstawach programowych j\u0119zyka polskiego, historii i wiedzy o spo\u0142ecze\u0144stwie, cho\u0107 przyk\u0142ady znajd\u0105 si\u0119 nawet
w wymaganiach dotycz\u0105cych przedmiot\u00f3w \u015bcis\u0142ych.
Dla przyk\u0142adu: ucze\u0144 nie b\u0119dzie ju\u017c korzysta\u0142 w interpretacji tekst\u00f3w literackich z element\u00f3w wiedzy o historii i kulturze, a uczniowie szko\u0142y podstawowej nie naucz\u0105 si\u0119 odr\u00f3\u017cniania wypowiedzi o funkcji informacyjnej od tych publicystycznych, bo teksty publicystyczne nie znajd\u0105 si\u0119 w podstawie programowej dla tego etapu edukacyjnego. Jaki to mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na ich umiej\u0119tno\u015b\u0107 analizy tekst\u00f3w z otoczenia medialnego, mo\u017cemy si\u0119 wszyscy domy\u015bla\u0107.
Stowarzyszenie Umar\u0142ych Poet\u00f3w te\u017c ju\u017c by\u0107 mo\u017ce nie zaistnieje w szkole. Uczniowie nie b\u0119d\u0105 rozpoznawa\u0107 liczby sylab w tek\u015bcie, czy roli akapit\u00f3w w tworzeniu ca\u0142o\u015bci my\u015blowej wypowiedzi.<\/p>\n\n\n\n
Wykorzenianie element\u00f3w tradycji grecko-rzymskiej, chrze\u015bcija\u0144stwa i patriotyzmu przewija si\u0119 we wszystkich przedmiotach humanistycznych i musi wzbudza\u0107 nasz uzasadniony niepok\u00f3j. Sytuacja ta zaczyna przypomina\u0107 mroczne czasy komunizmu, gdy wycinano podstawy naszej kulturowej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Propagator\u00f3w czytania nie ucieszy informacja, \u017ce z wymaga\u0144 dla szko\u0142y podstawowej w zakresie j\u0119zyka polskiego usuni\u0119to analiz\u0119 utwor\u00f3w literackich pod k\u0105tem do\u015bwiadcze\u0144 ich bohater\u00f3w oraz por\u00f3wnanie ich z w\u0142asnymi do\u015bwiadczeniami ucznia. Co\u015b, co jest tak naprawd\u0119 jedn\u0105 z najistotniejszych funkcji czytania, czyli poznanie cudzego spojrzenia na \u015bwiat i por\u00f3wnanie go z w\u0142asnym, nie b\u0119dzie ju\u017c istot\u0105 szkolnej analizy tekst\u00f3w literackich. Tymczasem w\u0142a\u015bnie ta funkcja literatury jest najcz\u0119\u015bciej podkre\u015blana we wszystkich kampaniach proczytelniczych jako kszta\u0142tuj\u0105ca w odbiorcach otwarto\u015b\u0107 na drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Uczniowie zako\u0144cz\u0105 edukacj\u0119 na poziomie podstawowym bez umiej\u0119tno\u015bci napisania w\u0142asnego \u017cyciorysu, czy listu motywacyjnego. Oczywi\u015bcie mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce maj\u0105 na to jeszcze czas, a poza tym w razie potrzeby mog\u0105 wykorzysta\u0107 dost\u0119pne w internecie kreatory takich dokument\u00f3w. Jednak kreatory zadbaj\u0105 tylko o kolejno\u015b\u0107 dzia\u0142\u00f3w, ale nie wype\u0142ni\u0105 ich tre\u015bci\u0105 o w\u0142a\u015bciwym stylu,. Tymczasem nawet pi\u0119tnastolatkowie potrzebuj\u0105 czasem przygotowa\u0107 taki dokument, gdy ubiegaj\u0105 si\u0119 o udzia\u0142 w jakim\u015b projekcie.<\/p>\n\n\n\n
Inn\u0105 praktyczn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105, jakiej b\u0119d\u0105 pozbawieni zgodnie z nowymi wytycznymi, jest tworzenie r\u00f3\u017cnorodnych prezentacji do konkurs\u00f3w i projekt\u00f3w edukacyjnych. Tymczasem prezentacje \u0107wicz\u0105 nie tylko umiej\u0119tno\u015b\u0107 selekcjonowania i prezentowania wiedzy, ale te\u017c ucz\u0105 autoprezentacji i sztuki wyst\u0105pie\u0144 publicznych.<\/p>\n\n\n\n
Absolwent szko\u0142y \u015bredniej nadal b\u0119dzie zapoznawa\u0107 si\u0119 z podstawami retoryki, jednak z jakiego\u015b powodu ministerstwo proponuje rezygnacj\u0119 z umiej\u0119tno\u015bci \u201erozr\u00f3\u017cniania pragmatycznego i etycznego wymiaru obietnic sk\u0142adanych w tekstach reklamy\u201d. Jedn\u0105 z umiej\u0119tno\u015bci cz\u0142owieka wykszta\u0142conego powinna by\u0107 zdolno\u015b\u0107 zidentyfikowania manipulacji w przekazie publicznym, r\u00f3wnie\u017c w tym reklamowym. Dlaczego odst\u0119pujemy od zaopatrzenia m\u0142odych ludzi w narz\u0119dzia uodparniaj\u0105ce ich na manipulacj\u0119?<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z now\u0105 podstaw\u0105 programow\u0105 z zakresu historii na poziomie ponadpodstawowym, celem edukacji historycznej jest, aby uczniowie \u201ew doros\u0142ym \u017cyciu \u015bwiadomie i odpowiedzialnie wsp\u00f3\u0142tworzyli europejsk\u0105 i polsk\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 warto\u015bci ze szczeg\u00f3lnie blisk\u0105 Polkom i Polakom, ide\u0105 wolno\u015bci\u201d. Czy oderwanie od kultury i tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej poprzez usuni\u0119cie z podstawy programowej dla ka\u017cdej niemal omawianej epoki odniesie\u0144 do historii Ko\u015bcio\u0142a ma w\u0142a\u015bnie u\u0142atwi\u0107 przylgni\u0119cie do tej nowej \u201eeuropejskiej wsp\u00f3lnoty warto\u015bci\u201d?<\/p>\n\n\n\n
W kursie filozofii dla lice\u00f3w i technik\u00f3w wyci\u0119to \u201ewsp\u00f3\u0142czesne spory etyczne\u201d oraz \u201eistnienie warto\u015bci moralnych\u201d. Ucze\u0144 nie dowie si\u0119 te\u017c o plato\u0144skiej idei dobra.<\/p>\n\n\n\n
Fobia do poj\u0119\u0107 dobra i z\u0142a przejawia si\u0119 nawet w nauczaniu \u0142aciny, z kt\u00f3rej wyci\u0119to stopniowanie przymiotnik\u00f3w dobry, z\u0142y czy umiej\u0119tno\u015b\u0107 odnalezienia w do\u0142\u0105czonym do tekstu s\u0142owniczku lub w s\u0142owniku s\u0142owa wyst\u0119puj\u0105ce w t\u0142umaczonym tek\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n
Osobnym tematem jest kwestia zmian w spisie lektur szkolnych \u2013 usuni\u0119cie jednych, przesuni\u0119cie innych do listy uzupe\u0142niaj\u0105cej. Mimo znacz\u0105cego sukcesu filmu \u201eCh\u0142opi\u201d, z powie\u015bci\u0105 Reymonta w szkole zetkn\u0105 si\u0119 tylko uczniowie, kt\u00f3rzy wybrali zakres rozszerzony z j\u0119zyka polskiego (przeczytaj\u0105 jedn\u0105 z czterech cz\u0119\u015bci na profilu \u201ehumanistycznym\u201d). Nawet oni jednak b\u0119d\u0105 musieli zajrze\u0107 do \u201eWyzna\u0144\u201d \u015bw. Augustyna tylko z w\u0142asnej inicjatywy, bo ta ksi\u0105\u017cka znikn\u0119\u0142a z listy lektur rozszerzonych, cho\u0107 dotyka nie tylko temat\u00f3w religijnych i filozoficznych. Czym zas\u0142u\u017cyli na banicj\u0119 z uczniowskiej \u015bwiadomo\u015bci Romeo i Julia? Czy\u017cby mi\u0142o\u015b\u0107 gotowa do najwi\u0119kszych po\u015bwi\u0119ce\u0144 nie by\u0142a ju\u017c ciekawym dla m\u0142odzie\u017cy tematem?<\/p>\n\n\n\n
Rozumiej\u0105c potrzeb\u0119 wprowadzania wsp\u00f3\u0142czesnej literatury, zastanawiamy si\u0119 jednak, czy musi si\u0119 to odbywa\u0107 kosztem takich klasyk\u00f3w jak \u201eQuo Vadis\u201d, \u201eKsi\u0119ga d\u017cungli\u201d czy \u201eKr\u00f3l Maciu\u015b Pierwszy\u201d?<\/p>\n\n\n\n